آشنایی با کاغذهای استاندارد نقشهکشی و انواع آن
- حمید زینالی
- نقشه کشی برق, وبلاگ
- 1405/01/26
- این مقاله بروزرسانی شده 13 خرداد 1405
ابعاد کاغذهای نقشهکشی
کاغذهای نقشهکشی، مادهای است پهن و نازک که از فشردن الیاف موادی مانند خمیر چوب، برنج یا کتان درست میشود و به منظور ترسیم خطوط، علائم، نشانهها و نوشتن حروف و اعداد از کاغذ نقشهکشی استفاده می کنند. در استاندارد ISO کاغذهای نقشهکشی را به سه گروه A و B و C دستهبندی میکند که مبنای هر یک از این کاغذها به ترتیب AO و Bo و Co است.
از نوع کاغذهای A در طراحی و نقشهکشی استفاده میکنند که در این جا به انواع آنها اشاره میشود:
- AO
- A1
- A2
- A3
- A4
- A5
- A6
- A7
کاغذ از نظر برش طبق استانداردهای مختلف طبقهبندی میشود. یکی از مهمترین طبقهبندیهای بینالمللی استاندارد A میباشد. در این استاندارد از AO که بزرگترین سایز است هر چه عدد بزرگتر میشود ابعاد کاغذ نصف میگردد.
معرفی انواع کاغذ مورد استفاده در نقشهکشی
با توجه به کوچکی و بزرگی نقشههای مهندسی، رسم و طراحی آنها در کاغذهایی با اندازههای مختلف لازم میشود. اندازه کاغذهای نقشهکشی برای حفظ و ترتیب آنها در بایگانی بر اساس سه اصل زیر استاندارد شدهاند:
(۱) هر کاغذ کوچکتر، از نصف کردن کاغذ بزرگتر به دست میآید.
(۲) کاغذهای نقشهکشی متشابهاند.
(۳) مساحت کاغذ مبنا، یک متر مربع است.
1. کاغذ سفید
برای تهیه نقشه از قطعات صنعتی، به صورت طرح دستی یا با استفاده از وسایل از این کاغذ استفاده میکنند. این نوع کاغذها نباید منعکسکننده نور باشند. هم چنین در موقع پاک کردن خطوط، آثار خطوط نباید بر جا باقی بماند.
2. کاغذ شفاف (کالک)
این نوع کاغذ برای ترسیم و طراحی نقشهها توسط قلمهای راپید مورد استفاده قرار میگیرد. این کاغذ وسیله مناسبی برای تکثیر نقشهها به شمار میآید.
3. کاغذ پوستی
نوعی کاغذ نیمه شفاف و نسبتاً ارزان است که تمامی طرحها، اسکچها و نقشههای مقدماتی را برروی آن ترسیم مینمایند.
4. کاغذ شطرنجی
برای تهیه اسکچ، نقشههای دستی، دیاگرام، نمودار و نظایر آن به کار میرود و معمولاً با تعدادی خطوط بسیار نازک افقی و عمودی که تشکیل چهارخانههای منظم دادهاند، به شکل مدرج در میآیند. از این خطوط به منزله راهنما برای ترسیم خطوط و کارهای مشابه استفاده میکنند.
5. کاغذ میلی متری
نوعی کاغذ غیر شفاف است که آن را با استفاده از تعدادی خطوط افقی و عمودی به صورت ۱ میلی متری تقسیمبندی نمودهاند. از این کاغذ برای رسم منحنیها، خطوط عمودی و افقی، طرحهای اولیه، ترسیم نمودار و همانند آن استفاده میکنند.
مقیاسها در کاغذهای نقشهکشی
هر قطعه صنعتی بر حسب کاری که انجام میدهد در اندازههای مناسب ساخته میشود. نقشه قطعات گوناگون را نمیتوان با اندازه واقعی رسم کرد. نقشه قطعات مولد برق را کوچکتر از اندازه واقعی، و نقشه قطعات یک ساعت مچی را بزرگتر از اندازه واقعی، باید رسم کرد تا قابل استفاده باشد.
نسبت اندازه نقشه (اندازه ترسیمی) به اندازه واقعی (اندازه حقیقی) را مقیاس میگویند. برای قطعات بزرگ از مقیاس کاهشی و برای قطعات کوچک از مقیاس افزایشی استفاده می شود. به مقیاس ۱:۱ مقیاس طبیعی میگویند. در جدول زیر مقیاسهای کاهشی و افزایشی آمده است.
بدیهی است عدد اندازههای حقیقی روی نقشه ثابت میباشد تنها نقشه ترسیمی به نسبت کوچکتر یا بزرگتر ترسیم میشود. در ترسیم نقشههای دارای مقیاس باید به این نکات توجه کرد:
(۱) روی نقشه اندازه واقعی نوشته میشود.
(۲) زوایا هیچ گاه به مقیاس کوچک یا بزرگ رسم نمیشوند.
(۳) مقیاس نقشهها در جدول یا زیر همان نقشه نوشته میشود.
(۴) برای تعیین مقیاس یک نقشه باید طولهای مختلف نقشه را اندازه گرفت و بر اندازه نوشته شده آن تقسیم کرد. بهتر است این عمل در طولهای مختلف انجام شود.
جدول اطلاعات نقشه در پلات فریم
تهیه نقشههای فنی، به سازنده در انتخاب مشخصات محصول نظیر اندازه و شکل نهایی کمک میکند. هم چنین اطلاعاتی درباره ماده مصرفی، و وسایل و بست برای ساخت کارهای چوبی، فلزی و… و چگونگی تهیه شابلون و مدل با اندازه واقعی را نشان میدهد.
به منظور تعیین فضای لازم جهت ترسیم نقشه، محدوده آن را بر روی کاغذ نقشهکشی توسط یک قاب تعیین کرده، به آن کادر (پلات فریم) میگویند.
عناوین مورد نیاز در پلات فریم
اطلاعات مورد نیاز در پلات فریم باید حاوی نام موسسه ترسیمکننده، نقشه، مقیاس نقشه و شماره نقشه بوده و در موارد کلی عناوین دیگری که از نظر استاندارد نقشه و شماره پروژه و کنترل و تاریخ نیز مشخصات نقشه را کاملتر میکند.
اطلاعات نقشه در پلات فریم همیشه باید در پایین کادر یا پایین و سمت راست پلات فریم یا کادر نقشه قرار گیرد و کادر نقشه باید از سه طرف به اندازه ۵ میلی متر و از طرف سمت چپ ۲۰ میلی متر خطکشی شود.
پلات فریم
به منظور تعیین فضای لازم برای ترسیم نقشه، از لبه کاغذ به فاصله ۵ میلی متر از سه طرف و طرف چپ ۲۰ میلی متر خطکشی می کنند که به آن (کادر نقشه) یا (پلات فریم) میگویند.
مشخصات کادر ضخامت خط کادر حداقل ۰/۵ میلی متر فاصله آن برای کاغذهای A0 و A1 حداقل ۲۰ میلی متر و برای کاغذهای A2 و A3 و A4 حداقل ۱۰ میلی متر میباشد.
جدول پلات فریم
نظر به این که استاندارد خاصی برای جدول نقشه تعیین نشده است یک جدول که بیشتر در مؤسسات آموزشی مورد استفاده قرار میگیرد پیشنهاد میشود که ابعاد کلی آن ۵۱×۱۸۰ میلی متر باشد. در این جدول که در پایین کادر نقشه (پلات فریم) رسم شده مشخصات کامل نوشته میشود.
ابعاد کاغذهای نقشهکشی
آیا این مقاله برایتان مفید بود؟
