انواع روشهای راهاندازی مستقیم الکتروموتور + دیاگرام آنها
راهاندازی مستقیم الکتروموتور سهفاز
برای راهاندازی مستقیم الکتروموتور سهفاز (Direct On Line یا DOL)، معمولاً از کنتاکتور استفاده میشود.
راهاندازی مستقیم الکتروموتور با کنتاکتور
در سادهترین حالت، موتور با یک کنتاکتور روشن میشود. اما اگر در مدار فیوز یا رله اضافهبار وجود نداشته باشد، موتور در برابر خطرات محافظت نمیشود. به همین دلیل، استفاده از تجهیزات حفاظتی ضروری است.
1. حفاظت با کلید محافظ موتور (MPCB)
برای اینکه هم اتصال کوتاه و هم اضافهبار کنترل شود، میتوان از کلید محافظ موتور استفاده کرد. این کلیدها:
- در برابر اتصال کوتاه سریع عمل میکنند
- در برابر اضافهبار نیز موتور را محافظت میکنند
- جایگزین فیوز و رله اضافهبار میشوند
این کلیدها معمولاً در ورودی مدار نصب میشوند.
2. حفاظت با فیوز و رله اضافهبار
در برخی مدارها از ترکیب فیوز و رله اضافهبار استفاده میشود:
الف) حفاظت اتصال کوتاه با فیوز F1
فیوز F1 وظیفه دارد در صورت اتصال کوتاه، مدار را سریع قطع کند تا کنتاکتور و سیمکشی آسیب نبینند.
ب) حفاظت اضافهبار با رله F2
رله اضافهبار (Overload Relay) جریان موتور را کنترل میکند. اگر موتور بیش از حد بار بگیرد، رله عمل کرده و کنتاکتور را قطع میکند تا موتور نسوزد.
3. انتخاب اندازه فیوز و رله
- اندازه فیوز باید مطابق اطلاعات روی پلاک رله اضافهبار انتخاب شود.
- همچنین میتوان از کاتالوگ فنی کنتاکتورها برای انتخاب دقیق فیوز مناسب استفاده کرد.
راهاندازی مستقیم الکتروموتور بدون رله اضافهبار
در برخی کاربردها، الکتروموتور بدون رله اضافهبار راهاندازی میشود. یعنی فقط از:
- شستی استارت
- شستی استپ
- کنتاکتور استفاده میشود.
این روش حفاظت اضافهبار ندارد و فقط برای مواردی مناسب است که موتور تحت بار سبک و کنترلشده کار میکند.
هنگام انتخاب فیوز FO باید ظرفیت تحمل جریان اتصال کوتاه کنتاکتهای مدار را در نظر گرفت. یعنی فیوز باید طوری انتخاب شود که در زمان اتصال کوتاه، قبل از آسیب دیدن کنتاکتها عمل کند.
راهاندازی مستقیم الکتروموتور با رله اضافهبار
در حالت استاندارد و ایمن، از رله اضافهبار (F2) استفاده میشود. این رله در مسیر فرمان قرار میگیرد و اگر موتور بیش از حد جریان بکشد، مدار فرمان را قطع میکند.
هنگام انتخاب فیوز FO باید ظرفیت تحمل جریان اتصال کوتاه کنتاکتهای مدار را در نظر گرفت. یعنی فیوز باید طوری انتخاب شود که در زمان اتصال کوتاه، قبل از آسیب دیدن کنتاکتها عمل کند.
اگر مدار دارای رله اضافهبار باشد:
- رله F2 دارای یک کنتاکت (95-96) NC است.
- در حالت عادی این کنتاکت بسته است و اجازه عبور فرمان را میدهد.
- اگر موتور دچار اضافهبار شود، رله F2 عمل کرده و کنتاکت 95-96 را باز میکند.
- با باز شدن این کنتاکت، برق بوبین Q11 قطع میشود.
- کنتاکتور آزاد شده و موتور خاموش میشود. به این ترتیب، موتور در برابر سوختن ناشی از اضافهبار محافظت میشود.
آشنایی با حالت خودنگهدار در مدار
این مدار با سه تجهیز اصلی کار میکند:
- شستی I (استارت)
- شستی 0 (استپ)
- کنتاکتور Q11
1. با فشردن شستی I، بوبین کنتاکتور Q11 برقدار میشود.
2. کنتاکتور موتور را روشن میکند.
3. پس از رها کردن شستی I، کنتاکتور از طریق کنتاکت کمکی خود (Q11/13-14) در مدار باقی میماند؛ به این حالت خودنگهدار میگویند.
4. برای خاموش کردن موتور، شستی 0 فشار داده میشود و مدار قطع میشود.
آیا این مقاله برایتان مفید بود؟
