مدار راهاندازی الکتروموتور با کنتاکتورهای تغییر جهت
مدار قدرت راهاندازی الکتروموتور با کنتاکتور
در بعضی راهاندازیها از الکتروموتور با کنتاکتور درایوهای تغذیه، نوار نقالهها یا ماشینهای صنعتی استفاده میشوند، لازم است موتور هم دو جهت داشته باشد (Forward و Reverse) و هم دو سرعت (معمولاً سرعت بالا و سرعت کم). برای این کار از کنتاکتورهای معکوسکننده و یک مدار ویژه با سیمپیچ تپدار استفاده میشود.
۱. عملکرد جهتها و سرعتها
جهت Forward:
- وقتی شستی یا فرمان «Forward» فعال شود:
- موتور در جهت ساعتگرد میچرخد.
- سرعت موتور روی سرعت بالا تنظیم میشود.
- این حالت معمولاً برای تغذیه مواد، حرکت اصلی یا کارکرد عادی استفاده میشود.
عقب (Reverse):
- وقتی فرمان «Reverse» فعال شود:
- موتور در جهت خلاف عقربههای ساعت میچرخد.
- اما فقط با سرعت بالا کار میکند.
- این حالت معمولاً برای برگشت سریع یا اصلاح موقعیت استفاده میشود.
توقف (Stop):
- وقتی شستی«استپ» زده میشود:
- موتور خاموش میشود.
- سیمپیچ تپدار وارد مدار میشود تا موتور کاملاً بیبار و ایمن متوقف شود.
- این سیمپیچ معمولاً برای جلوگیری از ضربه مکانیکی یا توقف ناگهانی استفاده میشود.
مدار فرمان راهاندازی الکتروموتور با کنتاکتور
در این مدار، موتور سهفاز میتواند در جهت Forward با دو سرعت و همچنین در جهت Reverse با سرعت بالا کار کند. کنترل این حالتها با چند شستی و چند کنتاکتور انجام میشود.
حرکت رو به Forward با فشردن شستی I یا شستی IL آغاز میشود. با فشردن این شستیها، کنتاکتور Q17 فعال میشود و موتور در سرعت پایین و جهت Forward شروع به کار میکند.
پس از رها کردن شستی، Q17 از طریق کنتاکت کمکی Q17/13-14 خودش را در مدار نگه میدارد. اگر بخواهیم موتور در جهت Forward اما با سرعت بالا کار کند، شستی II را فشار میدهیم. این شستی باعث فعال شدن کنتاکتور سرعت بالای جلو (Forward) Q21 میشود.
Q21 تنها زمانی فعال میشود که کنتاکتور ستاره Q23 نیز در مدار باشد. Q23 از طریق کنتاکت Q23/13-14 فعال میشود و سپس Q21 از طریق کنتاکت کمکی Q21/13-14 خود را حفظ میکند. در این مدار، تغییر مستقیم از سرعت پایین به سرعت بالا در جهت Forward امکانپذیر است.
برای توقف موتور، شستی 0 فشار داده میشود و تمام کنتاکتورها قطع میشوند.
حالتهای عملکرد به این صورت هستند:
- I → سرعت پایین FORWARD (Q17)
- II → سرعت بالا FORWARD (Q21 + Q23)
- III → سرعت بالا Reverse (Q22 + Q23)
- 0 → استپ
تغییر جهت چرخش
برای حرکت معکوس، شستی III فشار داده میشود. با این کار، رله کمکی K1 فعال میشود و از طریق کنتاکت K1/14-13، کنتاکتور ستاره Q23 را روشن میکند. سپس کنتاکتور سرعت بالای Reverse Q22 از طریق کنتاکتهای باز K1/43-44 و Q23/44-43 فعال میشود و از طریق کنتاکت Q22/13-14 خودش را در مدار نگه میدارد.
در این حالت، موتور تنها با سرعت بالا و در جهت Reverse کار میکند و توقف آن فقط با شستی 0 امکانپذیر است. همچنین تغییر مستقیم بین FORWARD و Reverse ممنوع است تا از آسیب مکانیکی و الکتریکی جلوگیری شود.
در این مدار، نقش هر کنتاکتور به این صورت است:
- Q17 برای حرکت FORWARD با سرعت پایین
- Q21 برای حرکت FORWARD با سرعت بالا
- Q23 کنتاکتور ستاره برای راهاندازی سرعت بالا
- Q22 برای حرکت Reverse با سرعت بالا
- K1 رله کمکی برای کنترل حالت معکوس
نمونههایی از مدارهایی با کنتاکتورهای تغییر وضعیت
آیا این مقاله برایتان مفید بود؟
