انتخاب کلید مینیاتوری برای الکتروموتور
کلید مینیاتوری MCB چیست؟
کلید مینیاتوری، تجهیزات الکتریکی خانگی و صنعتی را در برابر اتصال کوتاه و اضافه‌بار محافظت می‌کند. این کلیدها از دو مکانیزم برای عملکرد خود استفاده می‌کند: عملکرد بی‌متالی برای حفاظت اضافه‌بار و عملکرد مغناطیسی جهت حفاظت از اتصال کوتاه. در ادامه با نحوه انتخاب کلید مینیاتوری آشنا خواهیم شد.
کلیدهاي مینیاتوري از انواع کلیدهاي فشار ضعیف که معمولاً در جریان‌هاي پایین و در تابلوهاي توزیع با توان کم و یا جهت حفاظت مدارات کنترل و فرمان تجهیزات و تاسیسات برقی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
جریان اتصال کوتاه این کلیدها معمولاً بالا نیست. حداکثر جریان مورد استفاده با کلید مینیاتوري 100 آمپر است و همین طور جریان قطع اتصال کوتاه این کلیدها حداکثر 25 کیلو آمپر است. این کلیدها داراي دو نوع کاربرد صنعتی IEC60947 و کاربرد مسکونی IEC60898 هستند.
کلیدهای مینیاتوری داخل تابلوهای برق تولید حرارت می‌کنند و الزام است حرارت خود را دفع نمایند. برای رفع این مشکل دو راه حل موجود است:
الف) کاهش جریان‌دهی کلیدهای مینیاتوری به اندازه تبادل حرارتی آن
ب) تغییر چیدمان کلیدها برای تبادل حرارتی بهتر
رنج‌بندی MCB برای مدارهای برقی
در سیستم‌هاي برق‌رسانی که سطح مقطع قسمت‌هاي مختلف خط بر حسب جریان آن مختلف است، الزام است براي حفاظت هر قسمت کلید مناسبی به کار ببریم.
معمولاً در محل‌هاي مسکونی براي حفاظت سیمهاي روشنایی از کلید مینیاتوری 10 آمپر تکفاز و براي سیم پریزهاي تکفاز از کلید مینیاتوری 16 آمپر استفاده می‌شود.
در کارگاه‌هاي صنعتی ، سیمهاي روشنایی (مدارات روشنایی) را می‌توان با کلید 25 آمپر محافظت نمود.
هنگام نصب کلید مینیاتوری خصوصاً در تابلوهاي توزیع، همواره باید کلیدهای اول خط داراي آمپراژ بیشتري نسبت به کلیدهای انتهاي خط باشند. تا در صورت بروز اتصال کوتاه در یک دستگاه، ابتدا کلیدی عمل کند که به دستگاه نزدیک‌تر است.
همیشه کلیدهای کندکار باید جلوتر از کلیدهای تندکار نصب شوند. زیرا در صورت بروز عیب در دستگاه، باید ابتدا کلیدی عمل کند که به دستگاه نزدیک‌تر است.
اگر کلید مینیاتوری در ابتداي خط قرار گیرد، هم مصرف کننده و هم خط را در برابر اتصال کوتاه و جریان اضافی محافظت می‌کند. ولی اگر کلید در انتهاي خط و نزدیک مصرف کننده قرار گیرد، فقط مصرف کننده را در برابر اتصال کوتاه و جریان اضافی محافظت می‌کند.
هنگام وصل خازن‌ها به شبکه، جریان هجومی اولیه تا 100 برابر جریان نامی در لحظه وصل از آن‌ها می‌گذرد.
بر اساس استاندارد IEC-60931 و IEC-60831 به دلیل وجود هارمونیک، تلرانس ظرفیت خازن، از کلید با جریانی برابر با 1/55 جریان نامی خازن‌ها، براي حفاظت مدار باید استفاده کرد.
انتخاب کلید مینیاتوری برای موتور
در موتورهاي القایی ممکن است جریان شروع تا حدود 7 برابر جریان بار کامل باشد. بنابراین در صورتی که انتخاب کلید مینیاتوری بر اساس جریان نامی انجام شود و به جریان راه‌اندازي توجه نشود، کلید در زمان راه‌اندازي خواهد سوخت.
به این منظور در استاندارد VDE براي موتورهاي القایی بدون راه‌انداز که مستقیماً به منبع تغذیه متصل می‌شوند کوچک‌ترین کلیدی که انتخاب می‌شود که 6 برابر جریان نامی را براي مدت 5 ثانیه تحمل کند.
در موتورهاي القایی که به راه‌انداز ستاره مثلث مجهز است یا در موتورهاي آسنکرون روتور سیم پیچی شده، کوچک‌ترین کلیدی که انتخاب می شود که 2 برابر جریان نامی را به مدت 15 ثانیه تحمل کند.
در صورتی که انشعابی بیش از یک موتور القایی را تغذیه کند به جزء در مواردي که دو موتور یا بیشتر در یک لحظه راه‌انداخته شوند، درمحاسبه اندازه کلید مینیاتوری اصلی، جریان راه‌اندازي بزرگ‌ترین موتور و جریان اسمی بقیه موتورها در نظر گرفته می‌شود.
انتخاب کلید مینیاتوری برای تجهیزات تابلو
کلیدهاي روشنایی بر اساس ولتاژ مدار، جریان اسمی و نوع آن (AC یا DC) و در صورت لزوم رعایت شرایط محیط کار انتخاب می‌شوند. کلید روشنایی مدارات تکفاز بایستی قابلیت کار با حداقل 250 ولت و جریان 10 آمپر را داشته باشد.
جریان اسمی کلید با توجه به نوع بار تغذیه شده از کلید می‌بایست برابر یا بزرگ‌تر از مقادیر زیر باشد مگر اینکه استاندارد ساخت کلید شرایط دیگري مشخص شده باشد.
- بارهاي اهمی مانند لامپ رشته‌اي ، بخاري برقی : برابر حداکثر جریان مصرف
- بارهاي سلفی (موتوري) و مانند آن‌ها: 1/25 برابر حداکثر جریان مصرف
- بارهاي خازنی و مصرف کننده‌هایی که خازن جبران کننده دارند: 2 برابر حداکثر جریان مصرف
- در صورتی که کلید براي قطع بار کامل سلفی طراحی نشده باشد باید آمپراژ آن 2 برابر بار ثابت باشد.
آیا این مقاله برایتان مفید بود؟
