مفاهیم پایه‌ای تابلو فشار ضعیف

1. assembly

در دنیای برق و طبق استاندارد IEC 61439، به تابلوهای فشار ضعیف اصطلاحاً ASSEMBLY گفته می‌شود. یک تابلو برق فشار ضعیف از ترکیب چندین بخش حیاتی ساخته می‌شود: 

1. تجهیزات سوئیچینگ: قلب تابلو که شامل کلیدها و قطع‌کننده‌ها برای وصل یا قطع کردن جریان برق است. 
2. تجهیزات کنترلی و سیگنال‌دهی: تجهیزاتی که وظیفه مدیریت عملکرد سیستم و اعلام وضعیت‌ها (مانند چراغ‌های هشدار و آژیرها) را بر عهده دارند. 
3. تجهیزات اندازه‌گیری: برای پایش دقیق پارامترهایی مثل ولتاژ و جریان. 
4. اجزای تنظیم‌کننده و اتصالات: شامل قطعاتی برای تنظیم پارامترهای برقی، سیم‌کشی‌های داخلی، ترمینال‌ها و ریل‌ها. 
5. ساختار فیزیکی: قطعات مکانیکی مثل بدنه، قاب، پایه و درب که تمام اجزا را در محیطی ایمن در کنار هم نگه می‌دارد.

2. سیستم ASSEMBLY

سیستم ASSEMBLY به مجموعه‌ای از قطعات مکانیکی و الکتریکی گفته می‌شود که توسط سازنده اصلی طراحی و تعریف شده‌اند. این سیستم به گونه‌ای است که می‌توان با استفاده از قطعات استاندارد آن، انواع مختلفی از تابلوهای برق را مونتاژ کرد.

این قطعات شامل موارد زیر هستند:

1. محفظه‌ها و بدنه‌ها 
2. شینه‌ها (باسبارها) برای انتقال جریان اصلی 
3. واحدهای عملکردی (مانند کلیدها، فیوزها و تجهیزات کنترلی)

3. مدار اصلی (Main circuit)

مدار اصلی مجموعه‌ای از قطعات رسانا است که وظیفه آن‌ها انتقال انرژی الکتریکی است. این مدار جریان برق را از ورودی تابلو دریافت کرده و به بخش‌های مختلف هدایت می‌کند.

اجزای اصلی: شامل شینه‌ها، کابل‌ها و ترمینال‌ها.

4. مدار کمکی (auxiliary circuit)

این مدار وظیفه‌ای در انتقال مستقیم انرژی ندارد، بلکه نقش آن پشتیبانی و مدیریت عملکرد تابلو است. وظایف مدار کمکی شامل موارد زیر است:

1. کنترل و تنظیم: فرمان دادن به تجهیزات و تنظیم پارامترها.
2. اندازه‌گیری و پردازش: انتقال داده‌های سنسورها به واحدهای کنترل.
3. سیگنال‌دهی: ارسال اطلاعات وضعیت کلیدها به چراغ‌های هشدار یا سیستم‌های مانیتورینگ.

5. شینه (busbar)

شینه یک هادی رسانا با مقاومت الکتریکی بسیار پایین است که به عنوان یک مسیر مرکزی برای انتقال جریان بین بخش‌های مختلف تابلو عمل می‌کند. چندین مدار الکتریکی می‌توانند به صورت جداگانه به یک شینه متصل شوند.

معمولاً از مس یا آلومینیوم ساخته می‌شوند. به دلیل سطح مقطع بالا، جریان‌های زیاد را بدون افت ولتاژ شدید عبور می‌دهند.

6. باسبار اصلی (Main Busbar)

باسبار اصلی، ستون فقرات شبکه توزیع در داخل تابلو برق فشار ضعیف است. این شینه وظیفه دارد برق را به باسبارهای توزیع یا سلول‌های ورودی و خروجی منتقل کند و سایر بخش‌ها به آن متصل می‌شوند.

7. باسبار توزیع (Distribution Busbar)

این باسبار به شینه اصلی متصل است و وظیفه تغذیه مستقیم واحدها و مصرف‌کنندگان را بر عهده دارد.

8. واحد عملکردی (functional unit)

واحد عملکردی بخشی از تابلو برق فشار ضعیف است که تمام اجزای الکتریکی و مکانیکی لازم برای انجام یک کار مشخص (مانند کنترل یک موتور، حفاظت از مدار یا اندازه‌گیری جریان) را در خود جای داده است. تمام کلیدها، فیوزها و سیم‌کشی‌های مربوط به آن وظیفه در این واحد قرار می‌گیرند.

9. ورودی جریان به تابلو (incoming)

بخشی از تابلو برق فشار ضعیف است که انرژی الکتریکی را از منبع تغذیه دریافت کرده و به داخل تابلو وارد می‌کند. این نقطه، شروع جریان برق در سیستم است.

10. نقطه خروجی تابلو (outgoing)

بخشی از تابلو برق فشار ضعیف است که وظیفه توزیع برق به مدارهای خروجی (مانند موتورها، سیستم‌های روشنایی و دستگاه‌های صنعتی) را بر عهده دارد.

11. قطعات ثابت (fixed part)

این بخش‌ها شامل تجهیزاتی هستند که روی یک پایه یا تکیه‌گاه مشترک نصب و سیم‌کشی شده‌اند. طراحی این قطعات به گونه‌ای است که در محل نصب خود ثابت باقی می‌مانند و جابجا نمی‌شوند.

12. قطعات قابل جابجایی (removable part)

این قطعات به گونه‌ای طراحی شده‌اند که می‌توان آن‌ها را به‌طور کامل از تابلو برق خارج و در صورت نیاز با قطعه‌ای دیگر جایگزین کرد.

هنگام خارج کردن این قطعات، باید دقت داشت که ممکن است مدارهای متصل به آن بخش همچنان تحت ولتاژ باشند و جریان برق در آن‌ها برقرار باشد.

13. حالت متصل (connected position)

در این حالت، قطعه کاملاً در جای خود قرار گرفته و تمام اتصالات الکتریکی و مکانیکی آن به درستی برقرار است. در این وضعیت، دستگاه آماده انجام وظایفی مثل حفاظت، کنترل یا اندازه‌گیری است.

14. حالت منفصل (removed position)

زمانی است که قطعه به‌طور کامل از تابلو خارج شده و هیچ‌گونه اتصال الکتریکی یا مکانیکی با سیستم تابلو برق ندارد.

15. تعبیه اینترلاک (insertion interlock)

اینترلاک یک مکانیزم حفاظتی هوشمند است که اجازه نمی‌دهد قطعات در محل اشتباه نصب شوند.

این اینترلاک مانع از آن می‌شود که شما یک «واحد خروجی» را به اشتباه در محلی که برای «واحد ورودی» طراحی شده است، قرار دهید.

16. سکشن (section)

به هر واحد ساختاری که بین دو خط عمودی متوالی (چارچوب یا استراکچر فلزی تابلو) قرار دارد، یک سکشن می‌گویند. سکشن‌ها بخش‌های اصلی تابلو برق فشار ضعیف را از هم جدا می‌کنند.

17. زیر سکشن (sub-section)

بخش‌های کوچک‌تری هستند که درون یک سکشن قرار دارند و مرز آن‌ها توسط خطوط افقی یا عمودی داخلی تعیین می‌شود.

18. بخش (compartment)

بخش یا Compartment به قسمتی از یک «سکشن» یا «زیر سکشن» گفته می‌شود که به طور کامل محصور شده است.

اجزای داخلی این بخش توسط دیواره‌ها یا جداکننده‌های فیزیکی از بقیه قسمت‌ها جدا شده‌اند. این کار برای حفظ نظم، استقلال عملکرد هر واحد و افزایش ایمنی (جلوگیری از انتقال خطا به بخش‌های دیگر) انجام می‌شود.

19. شاتر (shutter)

شاتر (Shutter) در تابلو برق فشار ضعیف، یک قطعه متحرک است که نقش مهمی در ایمنی و عملکرد صحیح قطعات قابل جابجایی ایفا می‌کند. این قطعه می‌تواند در دو موقعیت مختلف قرار گیرد:

1. موقعیت اتصال: در این حالت، شاتر باز می‌شود تا اجازه دهد کنتاکت‌ها با کنتاکت‌های ثابت تابلو درگیر شوند و اتصال الکتریکی برقرار شود.

2. موقعیت محافظتی: وقتی قطعه قابل جابجایی خارج شده یا در حال جابجایی است، شاتر به‌صورت خودکار یا دستی بسته می‌شود و به یک پوشش یا پارتیشن ایمن تبدیل می‌گردد. در این حالت، شاتر کنتاکت‌های ثابت را می‌پوشاند و از تماس ناخواسته یا خطرناک جلوگیری می‌کند.