سرویس و نگهداری دیزل ژنراتورهای اضطراری + انواع دیزل ژنراتور
سیستمهای دیزلژنراتورهای اضطراری
امروزه به علت مزایای زیر، از دیزل ژنراتورهای اضطراری برای تولید انرژی الکتریکی و محرکههای سنگین صنعتی استفاده میشود:
- مصرف کم سوخت نسبت به موتورهای بنزینی
- آلودگی کمتر گازهای خروجی
- قدرت زیاد (از ۲ تا ۵۰۰۰ اسب بخار)
- طولانی بودن عمر موتور
انواع سیستمهای دیزلژنراتورهای اضطراری
سیستمهای دیزلژنراتورهای اضطراری عبارتند از:
- سیستم راهاندازی
- سیستم سوخترسانی
- سیستم روغنکاری
- سیستم خنککننده
انواع دیزل ژنراتورهای اضطراری
استاندارد و مشخصات فنی ژنراتورهای اضطراری
موتور دیزل ژنراتورهای اضطراری باید قادر به کار کردن با مشخصات زیر باشد:
- اضافه بار: ۱۰٪ برای یک ساعت در هر ۱۲ ساعت کارکرد.
- ارتفاع: تعیین با توجه به شرایط محل نصب و بهرهبرداری.
- درجه حرارت محیط: تعیین با توجه به شرایط محل نصب و بهرهبرداری.
- رطوبت نسبی: تعیین با توجه به شرایط محل نصب و بهرهبرداری.
- حداکثر سرعت: مطابق با استانداردهای فنی دستگاه.
- متوسط فشار مؤثر: مطابق با استانداردهای فنی دستگاه.
سیستم استارت و تغذیه
سیستم استارت الکتریکی موتور دیزل ژنراتورهای اضطراری کوپل شده با ژنراتور اضطراری با بار سبک، باید مستقیماً از طریق باطری با ولتاژ ۲۴ ولت و ظرفیت کافی تغذیه شود. یک دستگاه شارژر باطری از نوع اتوماتیک باید در تابلوی کنترل ژنراتور تعبیه شود.
تولید هوای فشرده
دستگاه تولید هوای فشرده باید شامل شیر راهانداز، مخزن یا مخازن هوای فشرده، کمپرسور الکتریکی و کمپرسور بنزینی یا گازوئیلی با ظرفیت مناسب باشد.
سیستمهای خنککننده
دیزل ژنراتورهای اضطراری با بار سبک: سیستم خنککننده از نوع رادیاتور و فن است که توسط تسمه پروانه به حرکت در میآید.
دیزل ژنراتورهای اضطراری با بار سنگین: سیستم خنککننده از نوع مبدل حرارتی با ظرفیت مناسب، به انضمام لولهها و پمپهای مورد نیاز است تا موتور را با تحمل ۱۰٪ اضافه بار در دمای ۴۰ درجه سانتیگراد خنک نماید.
سیستم ورودی هوا و فیلتراسیون
موتور باید مجهز به فیلتر هوای ورودی باشد تا ضمن کاهش صدا، از ورود گرد و غبار به داخل موتور جلوگیری کند.
سیستم روغنکاری
به منظور بهبود عملکرد موتور، در سیستم روغنکاری باید از فیلترهای روغن مناسب استفاده شود.
سیستم روغنکاری باید در یک فشار ثابت و از پیش تعیینشده عمل کند. در صورتی که فشار سیستم دچار افت بیش از حد مجاز شود، سیستم حفاظتی باید با اعلام آلارم و وضعیت خطر، موتور را متوقف نماید.
سیستم سوخترسانی
سیستم سوخترسانی باید مجهز به فیلترهای سوخت باشد تا از ورود ذرات جامد موجود در مواد سوختی جلوگیری کند.
ساختار و بدنه
موتور، ژنراتور، مبدل حرارتی و کلیه ملحقات مربوطه باید بر روی یک پایه فولادی مستحکم قرار گیرند تا در هنگام کار دستگاه، نیروی اضافی به خود دستگاه و سایر قسمتها منتقل نشود.
میللنگ و ارتعاشات
میللنگ باید از نظر استاتیکی و دینامیکی کاملاً بالانس باشد. همچنین ارتعاش طبیعی حاصل از پیچش باید کاملاً خارج از محدوده سرعت موتور باشد.
مشخصات سیلندر و آببندی
- هر سیلندر باید دارای سرسیلندر مجزا از جنس چدن بوده و مجهز به سوپاپهای ورودی، خروجی، اطمینان و انژکتور باشد.
- سرسیلندرها باید قابل برداشت باشند تا بتوان مسیر آب را از جرمها و مواد ته نشین شده تمیز کرد.
- آببندی سیلندر باید به گونهای انجام شود که هرگز آب و روغن به داخل سیلندر راه پیدا نکند.
میلبادامک و تنظیمات
میلبادامک باید از جنس سخت و با دوام بوده و به وسیله چرخدنده به میللنگ وصل شود. همچنین باید برای سرویس و تعویض به آسانی قابل برداشت باشد و پیشبینیهای لازم برای تنظیم، فیلرگذاری سوپاپ و همزمان کردن پمپ (Timing) صورت گرفته باشد.
یاتاقانهای اصلی
یاتاقان اصلی موتور باید دارای پشتبند فولادی و از مادهای کاملاً مقاوم در برابر خستگی و شرایط سخت بهرهبرداری باشد. همچنین، یاتاقان اصلی باید به آسانی تعویض شود.
تابلوی وسایل اندازهگیری موتور
تابلوی وسایل اندازهگیری باید در کنار موتور دیزل، بر روی یک پایه یا روی شاسی دیزل نصب شود.
تابلو باید از نوع بسته و با ورق فولادی به ضخامت ۲ میلیمتر ساخته شده باشد.
صفحه روی تابلو باید قابل برداشت باشد تا دسترسی به تجهیزات داخلی برای تعمیر و نگهداری به سهولت انجام شود.
سنجش سرعت و درجه حرارت اگزوست باید از نوع الکتریکی باشد؛ سایر وسایل اندازهگیری میتوانند از نوع برقی یا غیر آن باشند.
سیستم اگزوست
سیستم اگزوست موتور باید شامل لولهکشی و ایزولاسیون از موتور تا خارج از ساختمان باشد و دارای اتصالات قابل انعطاف، کاهشدهنده صدا و دریچه هوا باشد. لولههای اگزوست در داخل ساختمان باید بهطور کامل با عایق مقاوم در برابر حرارت پوشانده شوند.
منابع سوخت
منبع سوخت روزانه: این منبع باید دارای ظرفیت کافی برای حداقل ۸ ساعت کار مداوم دستگاه در حالت بار کامل باشد.
ویژگیهای منبع روزانه: منبع مذکور باید بهطور کامل محصور شده و مجهز به وسایل اندازهگیری (مانند نمایشگر سطح مایع)، لولههای تهویه هوا و مایع، و لولههای اتصال به پمپ سوخترسانی باشد.
فیلتراسیون: فیلترها یا صافیهای مناسب باید در مسیر سوخت و پیش از پمپ انژکتور نصب گردند.
موقعیت نصب: منبع سوخت باید تا حد امکان در ارتفاعی بالاتر از دستگاه دیزلژنراتور نصب شود.
منبع ذخیره سوخت: برای ذخیره سوخت، باید یک منبع با ظرفیت حداقل ۱۵ شبانهروز کارکرد پیشبینی شود که مجهز به کلیه لوازم مربوطه، نمایشگر سطح سوخت و لولههای تهویه هوا و مایع باشد.
انتقال سوخت: جهت انتقال سوخت از منبع ذخیره به منبع روزانه، علاوه بر پمپ برقی که بهصورت خودکار عمل میکند، امکان استفاده از پمپ دستی نیز باید فراهم باشد.
وظایف روغنهای روانساز
- روانکاری
- انتقال حرارت
- ضربهگیری و در مرکز قرار دادن قطعات
- حفاظت از سطوح (مبارزه با اسیدهای ناشی از احتراق)
- آببندی
- انتقال مواد (حمل ذرات)
ویژگیهای روغنهای روانساز
- گرانروی مناسب و پایدار
- خاصیت پاککنندگی مناسب
- قدرت نفوذپذیری– ضد زنگ
- ضد کف
- ضد آب
- خاصیت قلیایی برای مبارزه با اسیدها
- حفاظت از سطوح
مواد افزودنی روغن موتور
- پاککنندهها و معلقکنندهها: برای جلوگیری از تشکیل لجن و رسوب در موتور.
- بهبوددهندههای شاخص گرانروی: جهت حفظ غلظت مناسب روغن در دماهای مختلف.
- مواد ضدسایشی: برای کاهش اصطکاک و جلوگیری از سایش قطعات.
- مواد ضدزنگزدگی: جهت حفاظت از اجزای فلزی در برابر اکسیداسیون و خوردگی.
- مواد ضدکف: برای جلوگیری از تشکیل حبابهای هوا که باعث کاهش کارایی روانکاری میشوند.
مشخصات فنی دیزل ژنراتورهای اضطراری
استانداردها و اتصال
مشخصات ژنراتور اضطراری باید بر اساس استاندارد BS 1156 باشد. دیزل ژنراتورهای اضطراری باید بهطور مستقیم یا از طریق چرخطیار (فلایول) به موتور دیزل کوپل شود.
مشخصات الکتریکی
- قدرت نامی: بر حسب KVA و MVA (قدرت ژنراتور باید متناسب با قدرت موتور دیزل باشد).
- ولتاژ خروجی (زیر بار): ۳۸۰/۲۲۰ ولت.
- فرکانس: ۵۰ هرتز (Hz).
- ضریب قدرت: ۰.۸ پسفاز (Lagging).
- حداکثر درجه حرارت محیط: ۵۰ درجه سانتیگراد.
- افزایش درجه حرارت ژنراتور: ۴۰ درجه سانتیگراد.
- حداکثر مقدار هارمونیک: ۵ درصد.
- زمان تحمل اتصال کوتاه: ۳ ثانیه.
- اضافه بار: تحمل ۱۰٪ اضافه بار به مدت ۱ ساعت در هر ۱۲ ساعت کارکرد دستگاه.
اجزای مهم دیزل ژنراتورهای اضطراری
۲. روتور (Rotor)
۳. PMG (ژنراتور مغناطیس دائم)
۴. اکسایتر اصلی (Main Exciter)
۵. دیودهای گردان (Rotating Diodes)
۶. AVR (تنظیمکننده خودکار ولتاژ)
۷. جعبه ترمینال (Terminal Box)
۸. CT (ترانسفورماتور جریان)
۹. RTD یا PT100 (سنسورهای اندازهگیری دما)
۱۰. محور (شفت)
۱۱. یاتاقانها (Bearings)
۱۲. شاسی (Chassis)
۱۳. پروانههای خنککننده (Cooling Fans)
گاورنر (تنظیمکننده دور موتور)
گاورنر ابزاری حیاتی برای مدیریت سرعت موتور و ایجاد تعادل بین توان تولیدی (عرضه) و بار مصرفی (تقاضا) است.
وظایف اصلی گاورنر:
۱. ثابت نگه داشتن سرعت: تنظیم خروجی موتور در مواجهه با تغییرات بار برای حفظ سرعت محرک اولیه در یک محدوده مشخص.
۲. تنظیم سیکلی: مدیریت سرعت از یک سیکل کاری به سیکل دیگر.
۳. کنترل توان: تنظیم سرعت از طریق مدیریت مقدار کاری که توسط محرک اولیه تولید میشود.
۴. حفاظت: صیانت از موتور در برابر تغییرات ناگهانی یا کیفیت نامناسب کارکرد.
۵. مدیریت عرضه و تقاضا: به عنوان یک المان ضروری، تعادل بین توان تولیدی موتور و نیاز بار را برقرار میکند.
معیارهای ارزیابی کیفیت یک گاورنر:
برای سنجش کارایی و کیفیت یک گاورنر، کمیتهای زیر مورد بررسی قرار میگیرند:
حساسیت (Sensitivity): برابر است با نسبت «محدوده سرعت» (تفاضل بیشترین و کمترین سرعتی که گاورنر در آن فعال است) به «سرعت متوسط».
پایداری (Stability): توانایی سیستم در بازگشت به حالت تعادل پس از یک اغتشاش.
سختی (Stiffness): مقدار نیروی متوسطی که به ازای هر درصد تغییر سرعت، به گاورنر وارد میشود.
قدرت: مقدار کاری که در اثر درصد معینی از تغییر سرعت، روی گاورنر انجام میشود.
افت سرعت (Speed Droop)
هر موتور دارای یک منحنی گشتاور متناسب با حداکثر ظرفیت خود است و هر سرعت موتور با حداکثر گشتاور مربوط به آن در ارتباط است.
افت سرعت توسط وضعیتهای عملکننده محدود میشود. برای موتور-ژنراتورها، این مقدار معمولاً بین ۰ تا ۵ درصد است.
انواع گاورنر
1. گاورنر دیزلهای کوچک
در دیزلهای کوچک، زمانی که بار موتور تغییر میکند، دور موتور نیز دچار نوسان میشود. این تغییر دور باعث تغییر در نیروی گریز از مرکز وارد بر وزنههای گاورنر و فنرهای آن شده و یک حرکت اصلاحی ایجاد میکند. این حرکت از طریق اهرمبندی به پمپ انژکتور منتقل میشود تا میزان سوخت را متناسب با بار جدید تنظیم کرده و دور موتور را در حد مشخصشده ثابت نگه دارد.
۲. صفحه پشت وزنه گاورنر
۳. وزنه گاورنر: (عامل اصلی تشخیص تغییر دور با استفاده از نیروی گریز از مرکز)
۴. محور گاورنر
۵. پیچ تنظیم جابهجایی گاورنر: (جهت کاهش مقدار سوخت تزریقی در صورت افزایش بیش از حد دور موتور)
۶. پمپ انژکتور
۷. اهرم تنظیم دور موتور (خارجی)
۸. اهرم کنترل پمپ انژکتور
۹. اتصال به پمپ انژکتور (شانه پمپ)
۱۰. پیچ تنظیم دور موتور در حالت بیباری (Idle)
۱۱. اهرم تنظیم دور موتور (داخلی)
۱۲. فنر کنترل دور موتور (فنر گاورنر): (ایجاد نیروی مقاوم در برابر وزنهها برای تعیین دور هدف)
موازی کردن ژنراتورها
برای اتصال مولدهای برق به یکدیگر یا اتصال یک ژنراتور به شبکه برق (Grid)، باید از تجهیزات سنکرونیزه (همزمانی) استفاده کرد. این تجهیزات شامل نمایشگرهای فرکانس، سنکرونوسکوپ و لامپهای سنکرونیزاسیون هستند تا زمان دقیق اتصال مشخص شود.
شرایط لازم برای موازی کردن ژنراتور با شبکه:
برای جلوگیری از آسیبهای شدید به تجهیزات و ایجاد اتصالات کوتاه، سه شرط زیر باید برقرار باشد:
1. برابری ولتاژ: ولتاژ خروجی ژنراتور باید با ولتاژ شبکه برابر باشد.
2. برابری فرکانس: فرکانس ژنراتور باید با فرکانس شبکه یکسان باشد.
3. همجهت بودن توالی فازها: ترتیب فازهای ژنراتور و شبکه باید یکسان باشد (مثلاً هر دو L1-L2-L3).
راهاندازی دیزلژنراتور با هوای فشرده
در برخی از دیزل ژنراتورهای اضطراری، به جای استارترهای الکتریکی از سیستم هوای فشرده برای شروع به کار موتور استفاده میشود.
مراحل توالی راهاندازی:
1. تأمین هوا: یک کمپرسور (با موتور AC) هوای محیط را مکیده و در کپسولهای ذخیره با فشار ۲۰ آتمسفر ذخیره میکند.
2. روانکاری: پس از پر شدن کپسولها، پمپ روغن روشن شده و تمام قطعات دیزل را روانکاری میکند.
3. تهویه و خنککاری: سیستمهای تهویه و خنککننده موتور فعال میشوند.
4. تأمین سوخت: پمپ سوخترسانی (گازوئیل) روشن شده و سوخت را به سیستم تزریق میرساند.
5. شروع حرکت (استارت):
روش اول (سیلندر استارت): با باز شدن ناگهانی شیر تخلیه، هوای فشرده وارد یک سیلندر کوچک مخصوص استارت میشود. فشار هوا باعث حرکت پیستونهای این سیلندر و در نتیجه چرخش میللنگ اصلی شده و موتور روشن میشود.
روش دوم (چرخش فلایویل): هوای فشرده از طریق لولههای رابط به یک پروانه برخورد کرده و باعث چرخش دنده فلایویل میشود که در نهایت میللنگ را به حرکت درآورده و موتور استارت میخورد.
پس از اینکه موتور به دور کافی رسید، مسیر ورود هوای استارت قطع شده و سوخت توسط انژکتورها با سرعت مناسب به سیلندرهای اصلی تزریق میشود تا نیروی لازم برای به حرکت درآوردن محور ژنراتور تولید گردد.
نکات ضروری پیش از راهاندازی دیزل ژنراتور
برای اطمینان از سلامت دستگاه و جلوگیری از بروز هرگونه نقص فنی هنگام استارت، موارد زیر باید به دقت مورد بررسی و کنترل قرار گیرند:
۱. بررسی سطوح مایعات و روغنها
- روغن موتور: بازدید سطح روغن در کارتر برای اطمینان از مقدار کافی روغن.
- سیستم خنککننده: بررسی سطح آب رادیاتور و اطمینان از باز بودن شیرهای مدار آب (رفت و برگشت) و وجود فشار مناسب در سیستم.
- روغنهای تخصصی: بررسی سطح روغن در رگولاتور دستگاه سوپرشارژ و صافیهای روغنی.
- فیلتر روغن: در مدلهای دارای فیلتر روغنی، کاسه هواکش باید تا علامت مشخص شده با روغن تمیز پر شود.
- منبع سوخت: بررسی مخزن سوخت روزانه و اطمینان از پر بودن آن تا سطح مورد نیاز.
۲. بررسیهای مکانیکی و سیستم هوا
- سیستم هوا: اطمینان از باز بودن مسیرهای ورودی هوا و بررسی وضعیت فیلتر هوا (در مدلهای بدون روغن، فیلتر باید کاملاً تمیز شود).
- تسمهها: بازدید کشش تسمهها و در صورت لزوم، تنظیم آنها.
- هواگیری: لولههای آب و سوخت باید هواگیری شوند تا حباب هوا باعث اختلال در جریان مایعات نشود.
۳. بررسی سیستم الکتریکی و باتری
- باتریها: بازدید وضعیت باتریها و بررسی محکم بودن و سلامت کابلهای رابط.
- برق مصرفی: تمام کلیدهای برق باید در هنگام استارت قطع باشند. پس از اینکه دیزل حدود ۵ دقیقه کار کرد و به دمای کاری رسید، کلیدها باید یکی یکی وصل شوند.
۴. دستورالعمل هواگیری و تلمبه زدن پمپ سوخت
برای آمادهسازی سیستم سوخترسانی، مراحل زیر را به ترتیب اجرا کنید:
۱. هواگیری ورودی: پیچ هواکش بالای محل ورود سوخت را شل کنید تا سوخت جریان یابد و تمام هوا از اتاقچه خارج شود، سپس پیچ را سفت کنید.
۲. هواگیری انژکتور: پیچ هواکش روی انژکتور را شل کرده و با استفاده از اهرم مخصوص سازنده، پمپ بزنید تا سوخت بدون حباب هوا از لوله برگشتی خارج شود، سپس پیچ را سفت کنید.
۳. تشخیص: زمانی که تلمبه زدن به سختی صورت گیرد، نشاندهنده این است که سوخت به کلاهک انژکتور رسیده است.
به هیچ عنوان سوخت را مستقیماً به داخل موتور نریزید.
۵. وضعیت شیرها
اطمینان از باز بودن تمامی شیرهای مسیر سوخت. اطمینان از باز بودن شیرهای مدار آب خنککننده.
6. آمادهسازی سیستم روغنکاری و روانکاری یاتاقانها:
- افزایش فشار روغن: فشار روغن در سیستم روغنکاری باید توسط تلمبه دستی افزایش یابد.
- روغنکاری اولیه: توصیه میشود پیش از راه اندازی، موتور را دو یا چند بار (در صورت امکان) بچرخانید. این کار باعث میشود یک لایه نازک از روغن روی تمامی یاتاقانها قرار گیرد و از سایش اولیه جلوگیری شود.
- تسهیل چرخش موتور: برای اینکه چرخاندن موتور راحتتر باشد، میتوانید شیرهای اندیکاتور فشارسنج یا شیرهای آزادکننده فشار تراکم (روی سرسیلندر) را باز کنید.
- حتماً به یاد داشته باشید که این شیرها را قبل از استارت نهایی موتور، دوباره ببندید.
7. کنترل سیستم هوای استارت:
- فشار مخازن: فشار داخل مخازن هوا را چک کنید تا مطابق استاندارد باشد.
- آببندی: لوله تغذیه هوا از کمپرسور به مخزن باید کاملاً آببندی شده باشد.
- بازدید لولهها: تمام لولههای هوای راه انداز را بررسی کنید و هرگونه اتصال شل یا ناصحیح را پیش از ورود هوا به لولهها اصلاح نمایید.
8. بررسی مکانیکی نهایی:
چرخش آزاد: موتور را چندین بار بهصورت دستی بچرخانید تا از حرکت آزادانه قطعات داخلی و عدم وجود هرگونه گیر یا مانع در مسیر حرکت پیستونها اطمینان حاصل کنید.
همانطور که در بخشهای قبل اشاره شد، حتماً دقت کنید که:
کلیدهای برق در لحظه استارت قطع باشند و تنها پس از ۵ دقیقه کارکرد موتور، یکی یکی وصل شوند. تسمهها بازدید و تنظیم شده باشند. هواگیری سوخت طبق دستورالعمل دقیق (تلمبه زدن تا خروج حبابها) انجام شده باشد.
9. تنظیم زمانبندی میل بادامک (Timing):
میزان میل بادامک را از نظر زمانبندی کنترل کنید (بهویژه اگر موتور به تازگی تعمیر اساسی شده باشد). برای این کار، علامتهای حک شده روی چرخدندههای انتهای میللنگ و میل بادامک باید دقیقاً در مقابل یکدیگر قرار گیرند.
نکات حیاتی پس از راه اندازی موتور
بلافاصله پس از روشن شدن موتور، موارد زیر را به دقت کنترل کنید:
1. سیستم هوا: شیر راه انداز (استارت) را روی مخزن هوا ببندید.
2. تنظیم سرعت: رگولاتور (گاورنر) را برای رسیدن به سرعت نامی و مناسب تنظیم کنید.
3. سیستم خنککننده: جریان آب خنککننده را بررسی کنید. فشار و درجه حرارت باید در محدوده صحیح باشد و از عملکرد درست ترموستات اطمینان حاصل کنید.
4. فشار روغن: بلافاصله فشار روغن را چک کنید. این فشار باید دقیقاً مطابق با عدد توصیه شده توسط کمپانی سازنده باشد.
5. دمای قطعات: تمام قسمتهای خارجی موتور را از نظر گرمای غیرعادی کنترل کنید.
بازرسی مرحلهای و پایش وضعیت
- بازرسی داخلی: پس از چند دقیقه کارکرد اولیه، موتور را خاموش کنید. دریچههای بازرسی را باز کرده و دمای یاتاقانهای داخلی، چرخدندههای متحرک و بوشهای میل بادامک را بررسی کنید تا بیش از حد گرم نشده باشند. سپس دریچهها را بسته و موتور را مجدداً روشن کنید.
- آببندی: تمامی مسیرهای روغن و آب را از نظر نشتی (Leakage) کنترل کنید.
- آنالیز احتراق: فشار تراکم و درجه حرارت گازهای خروجی (اگزوز) را طبق دستورالعمل چک کنید.
- تنظیم زیر بار: پس از زیر بار بردن ژنراتور، پمپهای انژکتور را بهگونهای تنظیم کنید که فشار ماکزیمم و دمای اگزوز در تمامی سیلندرها متعادل و یکسان باشد.
- اگر در حین کار موتور، هرگونه نشانهای از گرم شدن بیش از حد (Overheating) در قسمتهای داخلی مشاهده کردید، فوراً موتور را خاموش کنید.
- در این حالت، بلافاصله هیچیک از دریچههای موتور را باز نکنید (به دلیل خطر انفجار یا سوختگی ناشی از ورود هوای ناگهانی به فضای داغ داخل کارتر) و اجازه دهید موتور به تدریج خنک شود.
نکات تکمیلی پس از راه اندازی و بارگذاری
- احتیاط در بازرسی: پس از خاموش کردن موتور برای بازرسیهای داخلی، تا ۱۵ دقیقه صبر کنید و سپس دریچههای بازرسی را باز کنید (برای جلوگیری از حوادث ناشی از دمای بالای قطعات).
- بارگذاری تدریجی: در چند ساعت اول کارکرد، بار را بهصورت تدریجی روی موتور قرار دهید. این موضوع بهویژه در صورتی که پیستونها و بوشهای سیلندر بهتازگی تعویض یا نصب شدهاند، برای جلوگیری از سایش شدید و نشستن قطعات ضروری است.
- پایش الکتریکی: در هنگام بارگیری، ولتاژ و فرکانس ژنراتور را بهطور مداوم کنترل کنید تا در محدوده استاندارد باشند.
- کنترل دمای ژنراتور: دمای بدنه ژنراتور را بررسی کنید. در صورت افزایش دمای بیش از حد مجاز، باید فوراً موتور را خاموش کرده یا میزان بار را کاهش دهید.
دستورالعمل صحیح خاموش کردن موتور
برای جلوگیری از آسیب به موتور و ژنراتور، مراحل خاموش کردن را دقیقاً به ترتیب زیر اجرا کنید:
1. قطع بار: ابتدا تمامی کلیدهای بار مصرفی را یکی یکی قطع کنید.
2. قطع اصلی: کلید اتوماتیک روی تابلوی برق را قطع نمایید.
3. سرمایش: اجازه دهید موتور به مدت ۵ دقیقه بدون بار کار کند تا دمای قطعات داخلی بهطور یکنواخت کاهش یابد.
4. توقف موتور: از دستگاه خاموشکن اتوماتیک استفاده کنید و سپس اهرم مخصوص را به حالت اولیه بازگردانید.
هرگز برای خاموش کردن موتور از دستههای آزادکننده رگولاتور استفاده نکنید.
هرگز برای خاموش کردن موتور، ابتدا اقدام به بستن شیر گازوئیل نکنید (این کار باعث اختلال در سیستم سوخترسانی و ضربه به پمپها میشود).
نگهداری و تمیز کردن صافیهای هوا
سیستم مکش هوا تأثیر مستقیمی بر بازدهی موتور دارد.
اهمیت صافی هوا: هوا پیش از ورود به موتور باید توسط صافیها تصفیه شود. اگر صافیها کثیف باشند:
مقدار هوای ورودی کاهش مییابد. قدرت موتور افت میکند.
دمای گازهای خروجی (اگزوز) بهطور غیرعادی بالا میرود. زمان تمیز کردن: با توجه به تجربه عملیاتی و دستورالعملهای شرکت سازنده، در فواصل زمانی معین صافیها را تمیز کنید.
بهینهسازی مسیر هوا: کانالهای ورود هوا به موتور باید کاملاً تمیز و صیقلی باشند تا هیچگونه مقاومتی در برابر عبور جریان هوا ایجاد نشود.
۱. بهینهسازی کانالهای ورود هوا
برای اینکه موتور بیشترین بازدهی را داشته باشد، جریان هوا باید با کمترین مقاومت حرکت کند:
- صیقلکاری داخلی: لولهها و کانالهای ورود هوا باید کاملاً صیقلی و صاف باشند.
- بررسی نقاط اتصال: در صورت تغییر طول کانال یا تعویض لولهها، دقت کنید که در محل جوشکاریها یا فلنجها هیچگونه ناهمواری، برآمدگی یا اصطکاکی وجود نداشته باشد تا از ایجاد تلاطم در جریان هوا جلوگیری شود.
دستورالعمل تمیز کردن و نگهداری دیزل ژنراتورهای اضطراری
الف) روش تمیز کردن صافی نوع خشک
برای بازگرداندن کارایی به صافی خشک، مراحل زیر را اجرا کنید:
1. استخراج: المنت صافی را از جای خود خارج نمایید.
2. شستوشو: المنت را در تشت حاوی نفت سفید یا نفتگاز قرار داده و با حرکت سریع، آلودگیها را پاک کنید.
3. خشککردن: با استفاده از هوای فشرده، المنت را بهطور کامل تمیز و خشک کنید.
4. نصب: المنت تمیز شده را مجدداً در جای خود قرار داده و ببندید.
برای افزایش کارایی، تکهای پارچه را به روغن موتور آغشته کرده و روی سطح خارجی المنت بمالید تا یک لایه نازک روغن ایجاد شود. این لایه باعث میشود گرد و غبار پیش از رسیدن به بافت اصلی صافی، توسط روغن جذب شود.
ب) روش تمیز کردن صافی نوع روغنی
برای سرویس صافی روغنی، مراحل زیر را دنبال کنید:
1. تخلیه: ابتدا مخزن روغن را کاملاً خالی کنید.
2. شستوشوی مخزن: داخل مخزن را با استفاده از نفت سفید یا نفتگاز بهطور کامل بشویید تا باقیماندههای روغن سوخته و آلودگیها پاک شوند.
3. شستوشوی المنت: المنت صافی را خارج کرده و مشابه روش صافی خشک (شستوشو در تشت نفت سفید یا گازوئیل) تمیز نمایید.
4. بازگردانی: پس از تمیز کردن، المنت را در جای خود قرار داده و روغن تازه و استاندارد را به مخزن اضافه کنید.
ج) تکمیل سرویس صافی روغنی
پس از شستوشوی المنت و مخزن (که در بخش قبل توضیح داده شد)، برای بازگرداندن به وضعیت عملیاتی:
المنت تمیز شده را در جای خود سوار کنید. مخزن روغن صافی را با روغن تمیز و استاندارد پر نمایید.
چه زمانی نیاز به هواگیری است؟
هواگیری سیستم سوخترسانی تنها در موارد زیر الزامی است:
1. راه اندازی اولیه: در اولین مرتبه پس از نصب دیزل.
2. تخلیه سوخت: در صورتی که منبع گازوئیل در حین کار تمام شده باشد.
3. خطای عملیاتی: زمانی که موتور در حالی که شیر گازوئیل بسته است، به کار افتاده باشد.
4. تعمیرات: هرگاه قسمتی از دستگاه سوخترسانی برای تمیز کردن یا تعمیر باز شده باشد.
چه زمانی دیزل ژنراتورهای اضطراری را «فوراً» خاموش کنیم؟
اگر در حین کارکرد دیزل، هر یک از موارد زیر مشاهده شد، برای جلوگیری از خسارتهای سنگین و جبرانناپذیر، بلافاصله موتور را خاموش کنید:
وضعیتهای مربوط به روغن و دما:
- پایین بودن یا نوسان در فشار روغن.
- بالا رفتن دمای روغن.
- افزایش بیش از حد درجه حرارت آب خنککننده.
وضعیتهای مربوط به عملکرد مکانیکی و احتراق:
- ریپ زدن (تپق زدن) پشت سر هم موتور.
- کاهش ناگهانی قدرت و دور موتور (بدون اینکه تنظیمات گاز تغییر کرده باشد).
- خروج دود زیاد و غیرعادی از اگزوز.
- شنیده شدن صدای غیرعادی از موتور.
وضعیتهای مربوط به ژنراتور و برق:
- شنیده شدن صدای غیرعادی از ژنراتور.
- مشاهده نوسانات در ولتاژ یا فرکانس ژنراتور کوپل شده.
- خروج دود از قسمت ژنراتور.
استانداردهای دمایی و سیستم گرمایشی
تمامی موتورهای دیزل باید در حالت «گرم» کار کنند. برای موتورهای خنکشونده با آب، دمای ایدهآل بین ۶۰ تا ۸۰ درجه سانتیگراد است.
در دیزلژنراتورهایی که به تابلوی اضطراری متصل هستند، این بازه دمایی (۶۰-۸۰ درجه) بهصورت اتوماتیک کنترل میشود.
کنترل این دما توسط یک المنت حرارتی انجام میگیرد که با ولتاژ ۲۲۰ ولت تغذیه شده و از سرد شدن بیش از حد موتور در زمانهای بیکاری جلوگیری میکند.
دستورات مهن برای مراقبت از موتور
برای حفظ سلامت موتور و بهرهوری حداکثری، این ۱۰ اصل را رعایت کنید:
- اجازه ندهید افراد غیرمرتبط وارد موتورخانه شوند تا تمرکز متصدی موتور بههم نخورد.
- برای روشن کردن موتور، هرگز از اکسیژن یا هیدروژن فشرده استفاده نکنید.
- در فصل زمستان، اگر موتور مورد استفاده قرار نمیگیرد، حتماً آب موتور را خالی کنید تا از یخزدگی و ترک خوردن قطعات جلوگیری شود.
- فقط و فقط از قطعات یدکی اصلی و استاندارد برای تعمیرات استفاده نمایید.
- هنگام سفارش قطعات، حتماً شماره و علامت موتور را مطابق با کاتالوگ ذکر کنید تا قطعه صحیح ارسال شود.
- تنها از روغنهای مجاز و تأیید شده توسط سازنده استفاده کنید.
- فشار و درجه حرارت روغن را بهصورت مرتب کنترل نمایید.
- تمامی صافیها و فیلترها را در بازههای زمانی مقرر تمیز کنید.
- تمام واشرها و کاسهنمدهای در دسترس را بهطور منظم کنترل کنید تا نشتی نداشته باشند.
- پایش سیستم خنککننده: درجه حرارت و جریان آب موتور را مرتباً بازدید نمایید.
سرویس و نگهداری دیزل ژنراتورهای اضطراری
سرویس و نگهداری دیزل از مهمترین کارهایی است که باید به آن توجه نمود تا بتوان از دیزلژنراتور حداکثر استفاده را برد. لذا نکات زیر باید حتماً رعایت شود:
۱. روانکاری و سیستم سوخترسانی
- گریسکاری محلهای مخصوص طبق برنامه زمانبندی و دستورالعمل کارخانه سازنده.
- تعویض روغن طبق برنامه زمانبندی و دستورالعمل کارخانه سازنده.
- تعویض فیلتر روغن و گازوئیل طبق برنامه زمانبندی کارخانه سازنده.
- پر کردن روغن موتور تا سطح مشخص شده روی درجه اندازهگیری.
- فیلترکشی و تعویض روغن پمپ انژکتور.
- سرویس مدار سوخترسانی و منبع سوخت ذخیره.
۲. سیستم برق و باتری
- بازدید سر باتری و تمیز کردن سولفاتهای آن.
- کنترل آب باتری و در صورت لزوم افزودن آب مقطر.
- بازدید و تمیز کردن کابلهای رابط باتری.
۳. سیستم هوا و خنککاری
- تعویض یا تمیز کردن هواکش.
- پر کردن کاسه هواکش با روغن تمیز (در موتورهای دارای فیلتر روغنی).
- تمیز کردن کامل فیلترهای هوا برای عبور مناسب جریان هوا (در موتورهای دارای فیلتر هوایی بدون روغن).
- بازدید و کنترل آب داخل رادیاتور، اطمینان از تمیزی آب و عدم نشتی در شلنگها.
۴. بررسیهای مکانیکی و نظافت
- بازدید و تنظیم کشش تسمهها.
- آچارکشی قسمتهای مختلف موتور که در اثر کارکرد و لرزش، پیچ و مهرههای آنها شل شده است.
- نظافت اتاق و بدنه دیزلژنراتور (شستوشوی بدنه دیزل با محلول پودر ظرفشویی و آب، و تمیز کردن بدنه ژنراتور با پارچه کرباس نمدار).
۵. سیستمهای کنترلی و الکتریکی
- آزمایش مدارهای آلارم دیزلژنراتور.
- سرویس تابلوهای مربوط به دیزلژنراتور.
سرویس و تعمیرات دیزل ژنراتورهای اضطراری
سرویس و تعمیرات دیزل شامل مراحل و بازههای زمانی زیر میباشد:
۱. برنامهی زمانی سرویسها
- سرویس روزانه
- سرویس پس از هر ۱۰۰ تا ۱۵۰ ساعت کار
- سرویس پس از هر ۵۰۰ ساعت کار
- سرویس پس از هر ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ ساعت کار
- سرویس پس از هر ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ ساعت کار
- سرویس پس از هر ۳۲۰۰ ساعت کار
۲. دستورالعمل سرویس روزانه
در بازرسیهای روزانه، موارد زیر را به دقت کنترل نمایید:
1. منبع روغن: بازرسی روزانه منبع روغن و تکمیل آن در صورت کاهش سطح.
2. گریسکاری: اطمینان از پر بودن تمامی گریسخورها.
3. تخلیه آلودگیها: در صورت مشاهده آب در منبع، سوخت یا هوا، باید فوراً نسبت به تخلیه و تعویض روغن یا سوخت اقدام نمود.
4. پایش پارامترهای حیاتی: کنترل مستمر سه عامل اصلی در حین کار موتور شامل: فشار روغن، حرارت و دور موتور.
5. فیلتر روغن: بازرسی روزانه فیلتر روغن.
6. نظافت: تمیز نگه داشتن دائمی قسمتهای خارجی موتور.
7. اتصالات: بازرسی پیچها و مهرهها و سفت کردن موارد شل شده.
8. پمپهای سوخت: بازرسی پمپهای پخش سوخت (پمپ انژکتور) جهت اطمینان از عدم نشتی.
9. روغنکاری: بازرسی روغنکاری اهرم سوپاپ.
10. پمپ آب: کنترل کاسه نمد پمپ آب جهت اطمینان از عدم نشتی.
۳. دستورالعمل سرویس پس از هر ۱۰۰ الی ۱۵۰ ساعت کار
در این بازه زمانی، اقدامات زیر الزامی است:
1. نظافت سیستم روغن: تمیز نگه داشتن کارتر و منبع روغن موتور.
2. بازرسی پمپهای سوخت: بازدید از پمپهای سوخت و بررسی سوزنهای پمپ (این عمل باید پس از بستن شیر فلکه لوله ورود سوخت از تانک مصرف روزانه انجام شود).
3. سوپاپ مکنده: بازرسی سوپاپ مکنده روغن منبع و شستوشوی آن به وسیله گازوئیل.
4. سیستم هوای فشرده: تمیز کردن پخشکننده هوای فشرده و گریسکاری فلکه پخشکن.
ادامه سرویس پس از ۱۰۰ الی ۱۵۰ ساعت کار
- سرویس انژکتورها: انژکتورها را از سرسیلندر خارج کرده و سوزنهای آنها را کاملاً تمیز نمایید.
- لبه دستگاه تنظیم سوزن انژکتور را میزان کرده و در جای خود قرار دهید.
- بررسی دمای سرسیلندر: در صورتی که یکی از سرسیلندرها گرم کند، لولههای بالای آن را بازدید کنید. در صورت مشاهده رسوب و کثافات، فوراً آنها را تمیز نمایید (فواصل این بازرسی با میزان تمیزی آب رابطه مستقیم دارد).
سرویس پس از ۵۰۰ ساعت کار
آببندی سوپاپها: سرسیلندرها را باز نموده و پیاده کنید. سوپاپهای دود و هوا را پس از پاک کردن کربن، در جای خود آببندی نمایید.
سرویس پس از ۲۰۰۰ الی ۲۵۰۰ ساعت کار
۱. بازرسی سیستم خنککننده و کمپرسور
در صورت امکان، ابتدا آب را برخلاف جریان عادی جاری کنید. تمام درپوشهای ته لولهها را باز کنید تا کثافات خارج شود.
آب سیستم خنککننده را از داخل موتور و لولهها تخلیه نموده و کاملاً خشک نمایید. کمپرسور را نیز به همین طریق تمیز کنید.
۲. سرویس سوپاپها و شیرهای اطمینان
- سوپاپهای دود و هوا را کاملاً تمیز و آببندی کنید.
- سوپاپهای استارت دیزل (سیستم هوای فشرده) را تمیز و آببندی نمایید.
- شیرهای اطمینان را باز نموده و پس از شستوشو و آببندی در جای خود قرار دهید (به سلامت فنر سوپاپهای اطمینان توجه شود).
۳. سرویس پیستون و رینگها
پیستون را از سیلندر بیرون آورده و رینگها را خارج کنید. کربن آنها را بتراشید؛ بهویژه قسمت فوقانی پیستون و سوراخهای روغن پیستون باید کاملاً از کربن و کثافات تمیز شوند.
رینگهای پیستون را در جای خود آزمایش کنید. اگر رینگها خلاصی زیادی دارند یا فاصله بین قفل آنها زیاد است، جهت جلوگیری از مصرف روغن اضافی، رینگها را تعویض کنید.
۴. کنترل میللنگ و یاتاقانها
پس از درآوردن پیستون، یاتاقان متحرک و گلویی میللنگ را کنترل کنید. در صورت وجود زدگی روی گلویی میللنگ، آن را با سوهان نرم سوهانکاری نموده و مواظب باشید براده آهن و کربن وارد سوراخ عبور روغن در میللنگ نشود.
آیا این مقاله برایتان مفید بود؟
