موتور دالاندر چیست؟ نحوع عملکرد + تحلیل مدار فرمان دالاندر
موتور دالاندر چیست؟
موتور الکتریکی برخی از دستگاههای صنعتی بهصورت چند سرعته کار میکنند، مانند دستگاههای تراش، مته، بالابر، نساجی و مانند آنها. برای تغییر سرعت موتورهای الکتریکی روشهای مختلفی به شرح زیر مورد استفاده قرار میگیرند:
- تغییر سرعت به روش تغییر ولتاژ
- تغییر سرعت به روش تغییر فرکانس
- همزمان تغییر ولتاژ و فرکانس
- تغیییر سرعت به روش تغییر قطبهای سیمپیچی موتورهای الکتریکی
موتور دالاندر یک موتور القایی قفسسنجابی دو سرعته است که با تغییر عوامل فوق میتوان سرعت موتورهای الکتریکی را تغییر داد. سیمپیچهای استاتور طوری طراحی میشوند که با تغییر اتصال (توسط کلید یا کنتاکتور دالاندر) بتوانند در دو حالت قطببندی کار کنند:
حالت قطب کمتر، اتصال ستاره دوبل → سرعت بیشتر
حالت قطب بیشتر، اتصال مثلث → سرعت کمتر
بر اساس رابطه (NS = 120f/p) ، اگر تعداد قطبها دو برابر شود، سرعت نصف میشود؛ بنابراین این موتورها فقط نسبت سرعت ۱:۲ دارند (مثلاً 1500/750 rpm).
نحوه عملکرد موتور دالاندر
با توجه به مطالبی که مطالعه کردید، موتور دالاندر، نوعی موتور القایی سهفاز آسنکرون است که با تغییر در نحوه اتصال سیمپیچی استاتور میتواند تعداد قطبهای مؤثر خود را تغییر دهد و در نتیجه سرعت سنکرون موتور تغییر میکند.
اساس کار آن بر این رابطه (NS = 120f/p) است؛ یعنی با کم کردن قطبها سرعت بالا میرود و با زیاد کردن قطبها سرعت پایین میآید. در این موتورها به جای داشتن دو سیمپیچ مجزا، یک سیمپیچ بهصورت خاص طراحی و اجرا میشود تا بتوان با تغییر اتصال آن (ستاره یا مثلث) تعداد قطبها را تغییر داد.
در حالت اتصال ستاره، قطب کمتر و سرعت بیشتر به دست میآید و در حالت اتصال مثلث، قطب بیشتر و سرعت کمتر حاصل میشود. مزیت اصلی این روش دستیابی به دو سرعت مشخص بدون نیاز به اینورتر است. البته محدودیت آن این است که فقط دو سرعت با نسبت ۲:۱ قابل دسترسی است، تغییر سرعت باعث ضربه مکانیکی و جریان هجومی لحظهای میشود و امکان کنترل نرم گشتاور و سرعت مثل VFD وجود ندارد.
به همین دلیل بیشترین کاربرد موتور دالاندر در فنها، پمپهای سانتریفیوژ و کمپرسورهاست که نیاز به دو سرعت ثابت (کم و زیاد) دارند.
تحلیل مدار فرمان موتور دالاندر
راهاندازی مدار راهاندازی موتور دالاندر
مدار قدرت سهفاز راهاندازی موتور دالاندر به سه کنتاکتور نیاز دارد.
کنتاکتور KM1 در سرعت کند، سهفاز را به سر کلافهای موتور میرساند:
L1 → 1U
L2 → 1V
L3 → 1W
در سرعت کند، سهفاز به وسیله کنتاکتور KM1 به سر کلافها وصل میشود.
در سرعت تند، سهفاز به وسیله کنتاکتور KM3 به سر کلافها به صورت زیر وصل میشود:
L1 → 2U
L2 → 2V
L3 → 2W
جریان راهاندازی موتور در سرعتهای کم و زیاد متفاوت است و باید از رلههای اضافه بار F1 و F2 که در مدار استفاده کرد.
مدار فرمان راهانداز موتور دالاندر تغییر سرعت را از دور کند به دور تند فرمان میدهد. در این مدار کنتاکتور KM2 باید پس از کنتاکتور KM1 وارد مدار شود و کنتاکتور KM1 از مدار خارج شود (مدار یکی به جای دیگری).
دقت کنید که کنتاکتورهای KM1 و KM2 حتی برای یک لحظه هم نباید با هم در مدار باشند زیرا حالت اتصال کوتاه سه فاز ایجاد میشود. به همین دلیل از شستی دوبل استفاده می شود.
با توجه به اینکه در شستی دوبل ابتدا قسمت قطع عمل می کند لذا با قطع بودن KM1 دیگر KM2 راه اندازی نمیشود. بنابراین، از کنتاکتور کمکی KA1 استفاده می شود.
در این صورت بعد از فشار به شستی دوبل و قطع KM2،KM1 می تواند وارد مدار شود. برای ایجاد دور کند کنتاکتورهای KM3 ،KM2 باید باهم در مدار باشند لذا پس از وصل شدن کنتاکتور KM2، کنتاکتور KM3 نیز وارد مدار می شود. کنتاکتور KM2 باید وابسته به KM3 باشد. بنابراین برای این دو کنتاکتور از کنتاکتور خود نگه دار KM3 استفاده می شود.
از کنتاکت بسته KM1 در مسیر دور تند و از کنتاکت های بسته KM3 و KM2 در مسیر دور کند استفاده می شود تا حفاظت مدار بیشتر شود.
آیا این مقاله برایتان مفید بود؟
